Meten zonder cookies: wat kan en wat mag

Meten zonder cookiebanner lukt voor een Belgische website zelden, ook niet met een cookieloze tool. De regel geldt voor elke techniek die informatie op het toestel opslaat of uitleest, en België kent geen uitzondering voor analytische cookies ^{[1], [2]}. Zonder toestemming heb je wel je eigen bedrijfscijfers, strikt noodzakelijke cookies en rapporten die niet van een tag afhangen.

Nederlandse en Franse uitleg zegt vaak iets anders, omdat die landen wel een uitzondering hebben. Of je je meting zelf opzet of laat nakijken door een Google Analytics bureau: ga uit van de Belgische regel. Dit is uitleg, geen juridisch advies.

Wat kun je zonder toestemming wel meten?

Meer dan je denkt, zolang het niet van een tracker op het toestel van je bezoeker afhangt:

• Strikt noodzakelijke cookies, zoals voor load balancing, sessies, de taalkeuze, de cookievoorkeuren of het winkelmandje ^[1].
• Je eigen cijfers: bestellingen, offerteaanvragen, telefoons en omzet per product, uit je webshop, boekhouding of CRM.
• Een vraag in je formulier. "Hoe kende je ons?" is ouderwets, maar werkt zonder één tracker.
• Rapporten die niet van een tag op je site afhangen. Search Console toont klikken en vertoningen in de zoekresultaten van Google ^[3], en Google Ads telt de klikken op je advertenties.

Met die eigen cijfers schat je ook je blinde vlek in: leg ze elke maand naast de key events in GA4. Blijft de verhouding stabiel, dan is het verschil vooral toestemming. Trek de conversieratio van wie toestemt niet door naar iedereen, want volgens Google converteren die bezoekers doorgaans 2 tot 5 keer vaker dan wie weigert ^[4].

Minder cookies betekent ook minder signalen voor je advertentieplatformen. Wat dat betekent voor doelgroepen op Meta, legt Jonas uit in Doelgroepen op Meta na iOS en cookies: wat werkt nog?.

Welke opties heb je, en wat mag?

Wat basic en advanced precies doen, lees je in Consent Mode v2 in de praktijk: basic of advanced?. Waarom server-side geen uitweg is, staat in Server-side tracking uitgelegd. Zegt een leverancier dat je met zijn tool geen banner nodig hebt, vraag dan op welk land die uitspraak steunt.

Een nuchtere aanpak voor een KMO: een banner die aan de GBA-checklist voldoet, een bewuste keuze tussen basic en advanced Consent Mode, en elke maand meten tegen je eigen cijfers. Een cookieloze tool komt er alleen na een juridische toets, en nooit als reden om je banner weg te halen.

Waarom cookieloos niet toestemmingsvrij is

In België staat de cookieregel in artikel 10/2 van de Kaderwet van 30 juli 2018. De GBA bedoelt met "cookies" ook andere traceringsmiddelen, zoals een pixel, device fingerprinting of local storage ^[1]. Voor cookies die bezoekers tellen, bestaat geen vrijstelling, ook niet voor first-party cookies ^[2].

De Europese toezichthouders (EDPB) lezen de onderliggende regel, artikel 5(3) van de ePrivacyrichtlijn, even breed. JavaScript dat de browser gegevens laat versturen, valt er volgens hen duidelijk onder, net als trackingpixels, trackinglinks en in bepaalde gevallen tracking op basis van het IP-adres ^[6]. Een cookieloze tool laat nog altijd zo'n script lopen.

Dat de regel van toepassing is, betekent volgens de EDPB niet automatisch dat je toestemming nodig hebt: dat hangt af van de uitzonderingen ^[6]. In België zijn die smal: technische opslag om een communicatie te verzenden, en cookies die strikt noodzakelijk zijn voor een dienst waar de bezoeker uitdrukkelijk om vroeg ^[1].

Waarom Nederlandse en Franse uitleg hier niet klopt

Nederland en Frankrijk hebben een uitzondering die België niet heeft. De GBA bevestigt zelf dat sommige toezichthouders in andere lidstaten zulke cookies onder strikte voorwaarden vrijstellen ^[2].

Een Franstalige versie van je site maakt je niet vanzelf onderworpen aan de Franse regels: de CNIL-vrijstelling steunt op de Franse wet ^[8]. Ben je in België gevestigd en richt je je tot Belgische bezoekers, ga dan uit van de Belgische regel.

Wat Europa mogelijk verandert

Het Digital Omnibus-voorstel van de Europese Commissie van 19 november 2025 bevat een uitzondering voor geaggregeerde publieksmeting ^[9]. Die geldt voor de beheerder van een dienst, uitsluitend voor eigen gebruik (artikel 88a, lid 3, punt c). Het regelt ook de banner: weigeren met één klik, en na een weigering minstens zes maanden niet opnieuw vragen voor hetzelfde doel ^[9].

Maar het is een voorstel. Op 27 september 2026 vermeldde het Europees Parlement voor dit dossier de status "Awaiting committee decision" ^[10]. Tot er een definitieve tekst is en die van toepassing wordt, geldt in België de huidige regel.

Wil je weten wat er vandaag gebeurt met bezoekers die weigeren? De gratis tracking-audit controleert of je banner de toestemmingssignalen correct en op tijd doorgeeft, en welke tags er vuren vóór iemand een keuze maakt.